Certyfikat z języka polskiego bez egzaminu — kto go dostanie po zmianie z 9 czerwca 2026
Nie każdy musi zdawać egzamin państwowy, żeby mieć certyfikat z języka polskiego jako obcego. Kto skończył w Polsce studia albo szkołę średnią, kto zrobił doktorat po polsku albo przez lata uczył się w szkole polonijnej, może dostać ten sam państwowy certyfikat na wniosek. Od 9 czerwca 2026 obowiązują nowe zasady: każdy dokument ma teraz przypisany konkretny poziom. Oto kto się kwalifikuje, jaki poziom dostanie i jak wygląda wniosek — wyjaśnia lektorka specjalizująca się w egzaminie B1.
Krótka odpowiedź
Certyfikat państwowy bez egzaminu mogą dostać osoby, które w języku polskim ukończyły studia lub uzyskały doktorat na polskiej uczelni, zdały maturę w polskiej szkole albo ukończyły za granicą szkołę z polskim językiem nauczania. Od 9 czerwca 2026 (ustawa z 30 kwietnia 2026, Dz.U. 2026 poz. 676) poziom na certyfikacie zależy od dokumentu: C2 za doktorat, C1 za studia magisterskie, B2 za licencjat lub maturę, B1 za szkołę polonijną. Wniosek składa się w systemie NAWA, opłata to równowartość 20 euro, a na decyzję czeka się około 120 dni. Szkoła policealna, studia podyplomowe, kursy językowe ani certyfikaty TELC i ECL nie dają certyfikatu bez egzaminu.
Kto może dostać certyfikat bez egzaminu — i na jakim poziomie
Certyfikat wydaje Państwowa Komisja do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego — ta sama, która organizuje egzaminy. Podstawą jest art. 11a ust. 4 pkt 2 ustawy o języku polskim. Od 9 czerwca 2026 każda kategoria ma sztywno przypisany poziom:
| Co masz | Poziom na certyfikacie |
|---|---|
| Doktorat — rozprawa napisana i obroniona w języku polskim na polskiej uczelni | C2 |
| Studia drugiego stopnia lub jednolite magisterskie w języku polskim na polskiej uczelni | C1 |
| Studia pierwszego stopnia (licencjat, inżynier) w języku polskim na polskiej uczelni | B2 |
| Polska szkoła ponadpodstawowa zakończona świadectwem dojrzałości (maturą) | B2 |
| Szkoła za granicą z polskim językiem nauczania, której świadectwo maturalne zawiera wynik egzaminu z języka polskiego | B2 |
| Szkoła europejska — dyplom European Baccalaureate z wynikiem z języka polskiego jako ojczystego | B2 |
| Szkoła za granicą z polskim językiem nauczania bez egzaminu z polskiego na świadectwie (wykształcenie średnie) | B1 |
| Nauka polskiego w organizacji polonijnej za granicą przez co najmniej 11 lat (szkoła sobotnia, szkoła przy parafii, szkoła społeczna) | B1 |
Dla większości cudzoziemców mieszkających w Polsce liczą się trzy pierwsze wiersze: doktorat i studia. Jeśli skończyłeś w Polsce studia prowadzone po polsku — masz prawo do certyfikatu C1 (magister) lub B2 (licencjat) bez egzaminu.
Co zmieniło się 9 czerwca 2026
- Poziom zależy od dokumentu. Do tej pory absolwenci szkół średnich dostawali certyfikat na poziomie B1. Teraz matura zdana w Polsce daje B2. Doktorat daje C2, studia magisterskie C1, licencjat B2, a ścieżki polonijne bez egzaminu maturalnego z polskiego — B1.
- Rozdzielono studia pierwszego i drugiego stopnia. Licencjat i magisterium to teraz dwa różne poziomy: B2 i C1.
- Dodano ścieżkę dla Polonii. Co najmniej 11 lat nauki polskiego w organizacji społecznej za granicą, potwierdzone zaświadczeniem konsula, daje certyfikat B1.
- Wnioski sprzed 9 czerwca 2026 Komisja rozpatruje według wcześniejszych przepisów. Nowe zasady dotyczą wniosków złożonych od tego dnia włącznie.
Zmiana idzie w tę samą stronę co reforma z 30 czerwca 2026 dotycząca pobytu i obywatelstwa: państwo chce, żeby dokument potwierdzający język odpowiadał realnej biegłości, i zamyka drogi na skróty. Więcej o tym, które zezwolenia wymagają certyfikatu, w przewodniku certyfikat B1 do pobytu rezydenta i obywatelstwa.
Kto NIE dostanie certyfikatu bez egzaminu
To najważniejsza część dla osób, które pytają o tę ścieżkę. Certyfikatu bez egzaminu nie dają:
- szkoła policealna i studia podyplomowe — Komisja wyklucza je wprost;
- studia w Polsce prowadzone po angielsku — liczy się język wykładowy, nie kraj uczelni;
- studia za granicą, także filologia polska na zagranicznej uczelni;
- kursy językowe — szkoły językowe, lektoraty, kursy uniwersyteckie dla cudzoziemców, nawet z zaświadczeniem o poziomie;
- certyfikaty TELC, ECL i inne egzaminy komercyjne — Komisja ich nie przepisuje na certyfikat państwowy;
- lata pracy lub mieszkania w Polsce — praktyczna znajomość języka nie jest dokumentem.
Jeśli jesteś w którejś z tych grup, certyfikat państwowy zdobędziesz tylko jedną drogą: zdając egzamin certyfikatowy.
Jak złożyć wniosek — krok po kroku
- Załóż konto w systemie NAWA. Wnioski o certyfikat bez egzaminu składa się wyłącznie elektronicznie, przez system teleinformatyczny Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej. Instrukcję w formacie PDF publikuje Komisja na stronie certyfikatpolski.pl.
- Dołącz kopię cyfrową jednego dokumentu: dyplomu doktorskiego, dyplomu ukończenia studiów razem z suplementem, świadectwa szkolnego albo dokumentu ukończenia nauki w organizacji polonijnej. Dokumenty zagraniczne — z tłumaczeniem.
- Ścieżka polonijna wymaga więcej: zaświadczenia konsula RP o co najmniej 11 latach nauki, świadectw z kolejnych 11 lat, a jeśli któregoś brakuje — zaświadczenia dyrektora szkoły.
- Czekaj na decyzję Komisji — około 120 dni. Komisja obraduje na posiedzeniach według rocznego harmonogramu, więc wniosek złożony tuż po posiedzeniu czeka na następne.
- Zapłać po decyzji. Opłata to równowartość 20 euro w złotych. Dane do przelewu przychodzą e-mailem po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku, nie wcześniej. Komisja prosi, żeby nie wysyłać potwierdzenia przelewu.
- Odbierz certyfikat — wydawany w ciągu 30 dni od zaksięgowania opłaty.
Policz czas. Od wniosku do dokumentu w ręku mija realnie 5–6 miesięcy. Jeśli certyfikat jest Ci potrzebny do wniosku o pobyt rezydenta albo obywatelstwo z konkretną datą, złóż wniosek do Komisji od razu — nie da się tego przyspieszyć.
Czy taki certyfikat wystarczy w urzędzie?
Tak. Certyfikat wydany bez egzaminu to ten sam dokument państwowy, który Komisja wydaje po zdanym egzaminie — z tym samym wzorem i tą samą mocą prawną. Jest honorowany:
- przy uznaniu za obywatela polskiego (wymagany co najmniej B1),
- przy pobycie rezydenta długoterminowego UE (wymagany co najmniej B1),
- na uczelniach i w rekrutacji do pracy, gdzie wymagany jest urzędowy dowód znajomości polskiego.
Każda ścieżka bez egzaminu daje B1 lub wyżej, więc poziom zawsze spełnia wymóg urzędowy. Uwaga na jedną praktyczną rzecz: absolwenci polskich studiów często nie wiedzą, że certyfikat im przysługuje, i zapisują się na egzamin B1. To strata pieniędzy i czasu — dyplom daje B2 lub C1 bez egzaminu.
Nie kwalifikujesz się? Zostaje egzamin — i to jest do zrobienia
Większość osób, które trafiają na tę stronę, nie ma polskiego dyplomu ani matury. Dla nich droga do certyfikatu to państwowy egzamin B1. Trzy rzeczy, które warto wiedzieć na starcie:
- B1 to pierwszy dostępny poziom. Egzaminów państwowych A1 i A2 dla dorosłych nie ma — harmonogram obejmuje B1, B2, C1 i C2.
- Pięć części, w każdej co najmniej 50%. Słuchanie, czytanie, gramatyka, pisanie i mówienie liczą się osobno. Nie da się nadrobić słabego pisania świetnym mówieniem.
- Najbliższe sesje: 5–6 grudnia 2026 (zapisy ruszyły 5 października) i 6–7 lutego 2027. Miejsca w dużych miastach kończą się w kilka godzin od otwarcia rejestracji.
Format egzaminu, opłaty, publiczne standardy wymagań i typowe pułapki opisałam w kompletnym przewodniku po egzaminie B1.
Przygotuj się do B1 ze specjalistką
Specjalizuję się w egzaminie B1 i pracuję na oficjalnych, publicznych standardach wymagań — wiem, czego wymaga każda z pięciu części. Ułożymy realny plan do Twojej sesji i wytrenujemy wszystko powyżej progu 50%, w tym pisanie i rozmowę z egzaminatorem, których nie zastąpi żadna aplikacja. Zacznij od bezpłatnej diagnozy (20 min).
Umów bezpłatną diagnozęNajczęstsze pytania
Czy dyplom polskiej uczelni zastępuje egzamin B1?
Tak, jeśli studia były prowadzone po polsku na polskiej uczelni. Licencjat lub inżynier daje certyfikat B2, magisterium — C1. Wystarczy złożyć wniosek do Komisji z dyplomem i suplementem.
Czy certyfikat bez egzaminu wystarczy do obywatelstwa?
Tak. To ten sam certyfikat państwowy, honorowany przy uznaniu za obywatela i przy pobycie rezydenta długoterminowego UE. Każda ścieżka bez egzaminu daje co najmniej B1, czyli wymagany tam poziom.
Złożyłem wniosek przed 9 czerwca 2026. Jaki poziom dostanę?
Według wcześniejszych przepisów — Komisja rozpatruje takie wnioski na starych zasadach. Nowe przypisanie poziomów obowiązuje dla wniosków złożonych od 9 czerwca 2026.
Ile to kosztuje i jak długo trwa?
Równowartość 20 euro w złotych, płatna dopiero po pozytywnej decyzji. Około 120 dni oczekiwania na decyzję i do 30 dni na wydanie certyfikatu po zaksięgowaniu opłaty.
Mam certyfikat TELC B1. Czy Komisja wymieni go na państwowy?
Nie. Certyfikatów komercyjnych nie przepisuje się na certyfikat państwowy. TELC i ECL są akceptowane przy pobycie rezydenta długoterminowego UE, ale nie przy obywatelstwie — tam potrzebny jest certyfikat państwowy, z egzaminu albo z jednej z opisanych wyżej ścieżek.
Źródło: certyfikatpolski.pl (Państwowa Komisja do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego), ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 kwietnia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 676). Stan prawny na 3 września 2026.